Hoparlör Tarihçesi

 

Bir insanın ilk kez bir diğreine “Ne dedin?” diye sorması ile sesin kuvvetlendirilmesine duyulan ihtiyaç belirlenmiş oldu.Bu konuda ki ilk uygulama antik Yunan tiyatrosunda kullanılan megafondur.Modern elektro-akustik'in doğuşu ise 1876 yılında Alexandre Graham BELL ve Thomas WATSON'un telefonu icat etmesinden bu yana hoparlörün gelişimi diğer ses sistemlerinin arasında makalelere en çok konu olan olanıdır.Birbirlerinden çok farklı çalışma sistemlerine sahip olmakla beraber günümüz hoparlörlerinin tümünde birer diyafram bulunmaktadır.Bu diyaframlar koni,düz bir yüzey veya piston gibi çok değişik şekillerde olabilir.
Diyafram bir bütün olarak aralıksız çalıştığı zaman,sabit bir pistonu anımsatır.Dairesel sabit bir pistonun özellikleri Lord RALEIGH'in 1878 yılında yayınladığı “ses teorisi” isimli çalışmasında açıklanmıştır.Sesin kaydı ve yeniden canlandırılması (play-back) RALEIGH ve arkadaşlarının çalışması ile mümkün olmuştur.Bu araştırıcılardan biride “Empedans”terimini literatürümüze katan HEAWSIDE'dır.
HOPARLÖRÜN EMEKLEME DÖNEMLERİ
İlk hoparlörün pek çoğu hareketli demir sistemine dayanmaktaydı.Sesin yeniden üretimi esnasında ses kamışı (reed) rezonansı,bas eksikliği ve tek taraflı işleyen kamışın lineer olmamasından doğan ses bozulmaları olmaktaydı.Ernst WERMER'in buluşu olan ilk hareketli bobin 14 Aralık 1877 tarihinde Siemens adına tescil edildi.Daha sonra Oliver LODGE geliştirdiği hareketli bobine sahip hoparlörün patentini kendi adına tescil ettirdi ancak o günlerde bu hareketli bobinleri çalıştıracak enerji bulunamadığından değerlendirilemedi.
Commercial Wireless and development Company firmasında (Magnavox Company) Peter JENSEN ve Edwin PRIDHAM 1913 yılının Ocak ayında “Radyo Hoparlörü” adını verdikleri buluşlarınn patentini tescil ettirmişlerdir.Bu hareketli bir bobin tarafından sürülen borulu pikap hoparlördü.Böylece ilk defa ses ve müzik uzak sayılabilecek mesafelerden duyulabilir hale gelmiş oluyordu.

İlk seslendirme sistemi Magnavox firması tarafından 1915 yılında San Francisco Panama pasifik sergisinde kullanıldı.Daha sonra 1919 yılında san Diego'da başkan Wilson'un League of Nations toplantısında yapacağı konuşma içi sisteme yerleştirildi.Bunu box maçında kullanılması izledi.
Boru (horn) dizaynlarında HANNA ile SLEPIAN'ın çalışmaları sonucunda borunun boğaz kısmı diyafram çember boyutları ağız açıklığı biçimi ve damping faktörü gibi sorunlar ortaya konulmuştur.
1920'li yılların başında General Electric firmasının araştırma laboratuvarında gelişmiş bir hoparrlör dizaynı yapıldı.Ardından 1watt gücünde bir güç kuvvetlendiricisi yapıldı.Müteakip yıl hoparlörler güç kuvvetlendiricileri (amplifikatör) ile birlikte Radiola Model 104 adıyla piyasada 250$ dan satılmaya başlandı.Ve çok büyük talep gördü.RICE ve KELLOG hareketli bobin sahip hoparlörlerin mucidi olarak bilinirler.
İlk hareketli bobin hoparlörler,yüksek dirençli bobinler,deri suspansiyonlar (surround) ve elektrikli mıknatıslar kullanırdı.Halende profesyonel uygulamalar bu ve benzer tiptedir.

SESLİ SİNEMA İLE GELENLER

Hoparlör imalatı önceleri yalnız kayıt ve yayın amaçlı yapılırken,1920lerde sesli filmlerin piyasaya çıkması ile güçlü hi-fi sistemlere gerek duyulmaya başlandı.Bunun üzerine Bell telefon firması boru tipli hoparlörde kullanılmak üzere 555w modelini geliştirdiler.Bu model sürekli 30 watt güç üretiyordu.Ve herhangi bir sesi 250-300 defa kuvvetlendireceği öne sürülen bu güçlü hoparlörlerle WARNER kardeşlerin 1926 da yaptığı Don Juan filmi ile sesli sinema sanayii faaliyete geçti.1933 yılında da ilk stereo yayın gösterisi başarıldı.Başlarda hoparlörler çok büyüktü.4m yükseklik,3m en,1m derinlikteydi.ve düşük frekans üretmekteydi.Genellikle sinemalarda ve sesin kuvvetlendirilmesi gereken yerlerde kullanılmaktaydılar.

İlk kurulduğunda All Technical Products olan sonra kısaca ALTEC denilen firmanın 20 Ekim 1943 te Altec ekibinden James B.LANSING tarafından tasarlanan Altec 604 Duplex tipi hoparlör monitörlü bir hoparlörün tüm gereklerini yerine getiriyordu.604 modeli 1960 ların ortalarına kadar sanayi standartı olarak tanındı.

Paul KLIPSCH,1941 Yılında düşük frekanslı seslerin üretimi için katlanmış-boru (folded-horn) hoparlöe sistemini geliştirdi.

1970 li yıllarda,sabit yönlendirici hoparlör sistemleri ortaya atıldı.1975 te Electo Voice'te HR serisi E.V. ST 350A yüksek frekans hoparlörü (tweeter) üretti.Sabit yönlü en yeni modeli bu kez JBL de Don KEELE tarafından hazırlandı.Bi-Radial adı verilen yeni model gerek yatay gerek dikey boyutlarda düzgün bir ses cevabı yaratmaktaydı.

1920 lerden bu yana hoparlör tasarımı fazla değişmemesine rağmen daha fazla verim ile daha fazla güç taşıyacak bir biçimde daha iyi mıknatıslar daha yüksek hararetli yapışkanlar ve daha gelişmiş malzemeler kullanılmaktadır.

SONUÇ

Sesli filmlere ses temin etmek üzere yola çıkılan hoparlör tasarımında günümüzde de bilgisayar ve yüksek teknolojinin de etkisiyle daha başarılı daha yüksek verimli hoparlörler tasarlanmaktadır.Artık öyle bir noktaya gelinmiştirki,hoparlörler üretim amacına uygun kullanım,bilinçli kullanım ve oldukça fazla olan seçim şansı insanları satın alma noktasında kararsız bırakmaktadır.Ancak bu konuda referans alınacak tek merci insan kulağıdır.Çünkü insan tanıdığı,hoşlandığı sesi duymak için hoparlör satın alır.Ve iyi eğitimli bir kulak iyi hoparlör ister.İnsanların güncel taleplerini gelişen teknoloji cevap vermekte ve sürekli gelişme göstermektedir.Ve bu devam edecektir.

BOLERO MÜZİK

KAYNAK:”HOPARLÖR HAKKINDA” - Y.Elektronik Müh. Rıza Nur PAÇACIOĞLU (Teşekkürlerimle..)

 

 

Bize Ulaşın

0216 388 44 30
0532 623 90 66
boleromuzik@gmail.com

Google+

Facebook